Xây tường gạch không nung cho khách sạn: Chọn AAC hay block

Tóm tắt nhanh

• Xây tường gạch không nung là xây bằng gạch không qua lò nung, phổ biến nhất là gạch bê tông khí chưng áp (AAC) và gạch block bê tông. Với khách sạn từ 9 tầng trở lên, chương trình quốc gia đặt mục tiêu dùng tối thiểu 80% vật liệu xây không nung đến 2025 và 90% đến 2030.
• AAC nhẹ, cách nhiệt tốt, hợp tường ngăn phòng và tường bao tầng cao. Block nặng, chắc, hợp tường chịu va đập, tầng hầm, tường rào.
• Tường giữa hai phòng khách sạn 3-4 sao nên đạt khoảng Rw 50 dB. Một lớp tường 100mm thường chưa đủ; cần tường dày hơn hoặc tường kép có bông khoáng.
• Phần lớn vết nứt ở tường gạch không nung đến từ sai vữa: dùng vữa xi măng cát mạch dày cho AAC, thiếu liên kết với cột, chèn đỉnh tường quá sớm.

Xây tường gạch không nung đã trở thành mặc định ở phần lớn công trình khách sạn nhiều tầng. Gạch nhẹ hơn thì kết cấu nhẹ đi, móng nhỏ lại, tiến độ nhanh hơn. Nhưng cũng chính loại tường này hay bị chủ đầu tư phàn nàn nhất sau một, hai năm: nứt dọc chân cột, nứt ngang đỉnh tường, nghe rõ tiếng phòng bên.

Hầu hết những lỗi đó không nằm ở viên gạch mà ở cách xây tường gạch không nung. Bài này đi qua 5 việc: chọn loại gạch không nung cho từng vị trí trong khách sạn, so sánh AAC, block và gạch nung, vữa và mạch xây, độ dày tường để cách âm, và cách liên kết tường với khung khi xây cao tầng.

Xây tường gạch không nung là gì, khác gạch nung ở đâu?

Xây tường gạch không nung là dùng các loại gạch được làm cứng bằng phản ứng hóa học hoặc hơi nước áp suất cao, thay vì nung trong lò. Hai loại phổ biến nhất trong khách sạn là gạch bê tông khí chưng áp (AAC) và gạch block bê tông (đặc hoặc rỗng).

Khác biệt lớn nhất so với gạch nung đỏ là trọng lượng và cách xây. Gạch AAC có khối lượng thể tích khô khoảng 600-650 kg/m³ theo thông số của nhà sản xuất Viglacera, nhẹ hơn gạch đỏ khoảng 3-4 lần, và phải xây bằng vữa chuyên dụng mạch mỏng. Gạch block thì nặng, gần với gạch nung, xây bằng vữa xi măng cát như thông thường.

Vì sao khách sạn nhiều tầng thường xây tường gạch không nung?

Có hai lý do để xây tường gạch không nung. Thứ nhất là tải trọng: tường chiếm một phần đáng kể trọng lượng công trình, tường nhẹ hơn giúp giảm tải lên dầm, cột, móng. Thứ hai là chính sách: theo Chương trình phát triển vật liệu xây không nung đến năm 2030 (Quyết định 2171/QĐ-TTg), mục tiêu là công trình từ 9 tầng trở lên sử dụng tối thiểu 80% vật liệu xây không nung đến năm 2025 và 90% đến năm 2030. Khách sạn 10 tầng như D’Louve Hotel, 35 phòng, do Romo Cons làm tổng thầu, nằm trong nhóm quy mô này.

Nên xây tường gạch không nung ở vị trí nào trong khách sạn?

Vị trí trong khách sạn	Loại gạch phù hợp khi xây tường gạch không nung	Lý do
Tường bao ngoài các tầng trên	AAC dày 150-200mm hoặc block	AAC nhẹ, cách nhiệt tốt, giảm tải cho khung; block khi cần chắc chắn chống va đập
Tường ngăn giữa các phòng ngủ	AAC dày, tường kép, hoặc block đặc	Cần đạt yêu cầu cách âm, xem phần độ dày bên dưới
Tường phòng tắm, khu ướt	Block, hoặc AAC có chống thấm kỹ chân tường	AAC hút nước; phải chống thấm và dùng keo dán gạch phù hợp
Tường thang máy, thang bộ, hộp kỹ thuật	Block đặc hoặc AAC theo yêu cầu ngăn cháy của thiết kế	Tường ngăn cháy phải theo giới hạn chịu lửa trong hồ sơ PCCC
Tầng hầm, tường rào, tường chắn đất	Block đặc	Chịu ẩm, chịu va đập tốt hơn AAC

So sánh xây tường gạch không nung AAC, block với gạch nung

Không có loại gạch tốt nhất cho mọi vị trí. Khi xây tường gạch không nung, chọn loại gạch theo thứ bạn cần nhất ở vị trí đó: nhẹ, chắc, cách âm hay chịu ẩm.

Tiêu chí	Gạch AAC	Gạch block bê tông	Gạch nung đỏ
Trọng lượng	Rất nhẹ (khoảng 600-650 kg/m³ khô)	Nặng; block rỗng nhẹ hơn block đặc	Nặng
Cách nhiệt	Tốt nhất (hệ số dẫn nhiệt 0,11-0,22 W/m.K theo nhà sản xuất)	Trung bình	Trung bình
Cách âm (cùng độ dày)	Kém hơn tường nặng vì khối lượng thấp	Tốt nếu là block đặc	Tốt với gạch đặc, kém với gạch rỗng
Chịu ẩm, va đập	Hút nước, dễ sứt cạnh	Tốt	Tốt
Treo đồ nặng	Cần tắc kê chuyên dụng	Bình thường	Bình thường
Vữa xây	Vữa chuyên dụng, mạch mỏng	Vữa xi măng cát thường	Vữa xi măng cát thường
Tốc độ xây	Nhanh (viên lớn, phẳng)	Trung bình	Chậm hơn (viên nhỏ)

Về chống cháy, cả ba loại đều là vật liệu không cháy. Nhà sản xuất AAC công bố giới hạn chịu lửa rất cao (Viglacera công bố đến EI 240). Tuy vậy, với tường ngăn cháy của thang bộ, hộp kỹ thuật, giới hạn chịu lửa phải lấy theo hồ sơ thiết kế PCCC đã được thẩm duyệt, không lấy theo tờ quảng cáo.

Gạch AAC: nhẹ nhưng không phải chỗ nào cũng dùng được

AAC là lựa chọn mặc định khi xây tường gạch không nung cho tường ngăn và tường bao tầng cao. Điểm yếu cần lưu ý: hút nước mạnh, cạnh dễ sứt khi vận chuyển, bám vít kém. Ở phòng tắm, chân tường AAC phải chống thấm lên cao, và nên cân nhắc xây vài hàng dưới cùng bằng block hoặc bê tông.

Gạch block: nặng, chắc, hợp khu ướt và tầng dưới

Khi xây tường gạch không nung ở tầng dưới, block đặc là lựa chọn an toàn: chịu va đập, chịu ẩm tốt, xây bằng vữa quen thuộc nên dễ kiểm soát. Nhược điểm là nặng, làm tăng tải lên dầm và sàn. Vì vậy block thường dùng ở tầng hầm, tầng trệt, khu kỹ thuật, còn các tầng phòng ngủ phía trên ưu tiên AAC.

Vữa và mạch khi xây tường gạch không nung: sai ở đâu sinh nứt?

Đây là phần quyết định tường có nứt hay không. Phần lớn vết nứt ở tường gạch không nung không do viên gạch mà do vữa sai loại, mạch sai độ dày và thi công sai thứ tự.

Vữa xây gạch AAC khác vữa xây gạch thường ở đâu?

Khi xây tường gạch không nung AAC, cần nhớ gạch có kích thước chính xác, bề mặt phẳng, nên được thiết kế để xây bằng vữa chuyên dụng (keo xây) với mạch mỏng, thường chỉ vài milimet. Xây AAC bằng vữa xi măng cát thông thường với mạch dày 10-15mm là lỗi phổ biến nhất. Mạch vữa dày co ngót khác hẳn viên gạch, tạo ra các đường nứt chạy đúng theo mạch sau vài tháng.

Xây tường gạch không nung bằng block thì ngược lại: dùng vữa xi măng cát như gạch nung, mạch khoảng 10mm, đầy mạch đứng và mạch ngang. Tỷ lệ trộn vữa xây sẽ có ở bài cách trộn vữa xây tường (sắp đăng).

5 lỗi hay gặp khi xây tường gạch không nung

1. Sai loại vữa: dùng vữa xi măng cát mạch dày cho AAC.
2. Không so le mạch: mạch đứng thẳng hàng qua nhiều hàng gạch, tạo đường nứt sẵn.
3. Tưới nước sai: block quá khô hút hết nước của vữa; AAC tưới quá ướt thì co ngót nhiều khi khô.
4. Chèn đỉnh tường quá sớm: xây kín sát đáy dầm ngay trong ngày, khi tường còn lún và co, sinh vết nứt ngang dọc đáy dầm.
5. Không liên kết với cột: tường chỉ áp vào cột mà không có thép râu hoặc bát liên kết, sinh vết nứt dọc chân cột.

Cả năm lỗi khi xây tường gạch không nung đều nhìn thấy được khi đang thi công, và gần như không thể sửa triệt để sau khi đã trát, sơn. Vết nứt tường sau khi hoàn thiện được phân tích riêng ở bài vết nứt tường (sắp đăng).

Xây tường gạch không nung giữa hai phòng dày bao nhiêu để không nghe tiếng?

Đây là câu hỏi quan trọng nhất với khách sạn. Theo bài cách âm phòng khách sạn của Romo Cons, tường giữa hai phòng khách nên đạt tối thiểu khoảng Rw 50 dB với khách sạn 3-4 sao, và 55-60 dB với phân khúc 5 sao.

Mốc tham chiếu trong bài đó: tường gạch rỗng 100mm khoảng Rw 42 dB, gạch đặc 100mm khoảng Rw 46 dB, bê tông 100mm khoảng Rw 50 dB. Nghĩa là một lớp tường 100mm, dù xây gạch gì, rất khó đạt chuẩn cách âm giữa hai phòng khách sạn.

Tường nhẹ cách âm kém hơn tường nặng cùng độ dày, và đây là điểm yếu dễ bị bỏ qua nhất khi xây tường gạch không nung. Vì vậy khi xây tường gạch không nung AAC giữa hai phòng, có ba hướng:

• Tăng độ dày tường AAC (150-200mm) và đo, kiểm tra theo thông số cách âm nhà sản xuất công bố cho đúng độ dày đó.
• Tường kép: hai lớp gạch, giữa là khe có bông khoáng; hoặc một lớp gạch cộng một lớp thạch cao có bông khoáng.
• Dùng block đặc cho tường ngăn phòng nếu kết cấu chịu được tải.

Cách âm của tường gạch không nung còn phụ thuộc chi tiết thi công: mạch vữa phải đầy, không để hở khe đỉnh tường, không đặt hộp điện âm tường đối xứng hai mặt, ống xuyên tường phải bịt kín. Một khe hở nhỏ làm mất phần lớn hiệu quả của cả bức tường.

Tường 10 hay tường 20 cho khách sạn?

Khi xây tường gạch không nung, tường 10 (khoảng 100mm) đủ cho tường ngăn trong cùng một phòng, như vách giữa phòng ngủ và phòng tắm. Tường giữa hai phòng khách, tường hành lang và tường bao thường cần dày hơn hoặc làm tường kép. Quyết định cuối cùng theo chỉ tiêu cách âm và giới hạn chịu lửa trong thiết kế, không theo thói quen “tường 10 cho rẻ”.

Ví dụ: tách âm giữa khu văn phòng và khu ở

AG Building là công trình đa công năng Romo Cons làm tổng thầu, gồm văn phòng cho thuê và không gian ở của gia đình chủ đầu tư. Bài toán chính của công trình là tách biệt các khu chức năng: giải pháp cách âm, riêng tư, cùng hệ MEP tách riêng cho từng khu. Đây cũng là bài toán của tường giữa phòng khách sạn: tường phải chặn được âm thanh sinh hoạt giữa hai không gian độc lập.

Xây tường gạch không nung cao tầng: giằng, lanh tô, liên kết với cột

Ở khách sạn nhiều tầng, xây tường gạch không nung thực chất là xây tường chèn trong khung bê tông cốt thép. Nó không chịu lực, nhưng phải được “neo” vào khung đúng cách, nếu không sẽ nứt theo mọi chuyển vị nhỏ của khung.

Liên kết tường với cột và dầm

• Với cột: dùng thép râu chờ sẵn hoặc bát liên kết, bố trí đều theo chiều cao tường theo chỉ định của thiết kế.
• Với đáy dầm, đáy sàn: chừa khe ở đỉnh tường, chờ tường ổn định rồi mới chèn kín bằng vữa hoặc vật liệu đàn hồi theo thiết kế.
• Khi trát: gắn lưới gia cường (lưới thép hoặc lưới thủy tinh) ở mọi đường tiếp giáp giữa tường và cột, dầm.

Giằng tường và lanh tô

Khi xây tường gạch không nung dài hoặc cao vượt giới hạn trong thiết kế, cần giằng tường hoặc bổ trụ để không bị rung, nứt. Trên mọi ô cửa phải có lanh tô: lanh tô bê tông cốt thép đổ tại chỗ, hoặc lanh tô đúc sẵn chuyên dụng cho AAC, gối đủ sâu lên tường hai bên theo bản vẽ. Không xây gạch đè trực tiếp lên khuôn cửa.

Thứ tự thi công cũng ảnh hưởng: nên xây tường gạch không nung từ dưới lên sau khi khung các tầng trên đã ổn định, để hạn chế việc võng sàn, dầm ép lên tường mới xây.

Câu hỏi thường gặp

Xây tường gạch không nung có tốt không?

Tốt nếu chọn đúng loại gạch cho từng vị trí và xây đúng vữa. Tường gạch không nung nhẹ, giảm tải cho khung, cách nhiệt tốt; nhưng cần vữa chuyên dụng (với AAC) và liên kết đúng với khung để không nứt.

Xây tường gạch AAC dùng vữa gì?

Dùng vữa chuyên dụng cho AAC (keo xây) với mạch mỏng theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Không nên xây AAC bằng vữa xi măng cát mạch dày.

Tường gạch không nung có cách âm tốt không?

Tường AAC nhẹ nên cách âm kém hơn tường nặng cùng độ dày. Tường giữa hai phòng khách sạn nên đạt khoảng Rw 50 dB trở lên, thường phải tăng độ dày hoặc làm tường kép có bông khoáng.

Khách sạn 9 tầng có bắt buộc xây tường gạch không nung không?

Quyết định 2171/QĐ-TTg đặt mục tiêu công trình từ 9 tầng trở lên sử dụng tối thiểu 80% vật liệu xây không nung đến 2025 và 90% đến 2030. Nên kiểm tra yêu cầu cụ thể của địa phương khi xin phép xây dựng.

Xây tường gạch không nung bị nứt do đâu?

Thường do vữa sai loại, mạch không so le, chèn đỉnh tường quá sớm và thiếu liên kết với cột. Nứt dọc chân cột và nứt ngang đỉnh tường là hai dạng gặp nhiều nhất.

Xây tường gạch không nung AAC cho phòng tắm được không?

Được, nhưng phải chống thấm chân tường và mặt tường kỹ, dùng keo dán gạch phù hợp; nhiều công trình xây vài hàng dưới cùng bằng block hoặc bê tông để chịu ẩm.

Xây tường gạch không nung cho khách sạn là lựa chọn hợp lý về tải trọng, tiến độ và chính sách. Chọn AAC cho tường ngăn, tường bao tầng cao; block cho khu ướt, tầng dưới. Xây AAC bằng vữa chuyên dụng mạch mỏng, so le mạch, liên kết với cột, chèn đỉnh tường đúng lúc. Và tính độ dày tường giữa hai phòng theo chỉ tiêu cách âm, không theo thói quen.

Nếu bạn cần phương án xây tường gạch không nung, vật liệu và biện pháp thi công cho khách sạn của mình, đội kỹ sư thi công khách sạn của Romo Cons có thể tư vấn trực tiếp.

Nguồn tham khảo:

Quyết định 2171/QĐ-TTg ngày 23/12/2021 phê duyệt Chương trình phát triển vật liệu xây không nung tại Việt Nam đến năm 2030 (Thông tư 13/2017/TT-BXD đã bị bãi bỏ bởi Thông tư 07/2024/TT-BXD);

Thông số kỹ thuật gạch AAC công bố của Viglacera